amos oz 81. rocznica urodzin

jako dziecko, amos oz (עמוס עוז) wiedział już, że będzie pisarzem, choć może jeszcze nie przeczuwał, że aby pisać, będzie potrzebował rany. przynajmniej jednej. przyszła szybko i jeszcze nie rozumiał. pierwsze opowiadanie, zatytułowane „prezent dla mamy”, podpisał trzynastoletni amos klausner i opublikował w 1953, a kilka miesięcy później matka popełniła samobójstwo (opisał tę ranę dorosły amos w „opowieści o miłości i mroku”). dwa lata później ojcu zostawił jego wygnańcze nazwisko i zostawił jego i jerozolimę i przeniósł się do kibucu z nazwiskiem oz (moc, siła, odwaga, śmiałość, potęga, ochrona, warownia, wspaniałość, splendor, gwałtowność – by wyliczyć wszystko co w słowniku zawarła miriam szir (wolman-sieraczkowa) na polskiej ziemi urodzona).* tam usłyszał wycie szakali, ale jego książka nie mówi o krainie, gdzie wyją szakale, tylko o krainach szakali – arco’t hata’n ארצות התן, bo bynajmniej nie szakale są bohaterami tego zbioru opowiadań. to znaczy one tam są, ale symbolicznie. tutaj druga rana - syjonizm i niesprawiedliwość. oz wcześnie wstąpił do partii i szybko z niej wystąpił. w polsce jest mniej znany jako autor wielu esejów, którymi wspierał kolejne formacje i ruchy w rodzaju „pokój teraz” (שלום עכשיו). i rana trzecia - człowiek dnia powszedniego i źródło ludzkiego zła, bohaterowie jego licznych powieści, dużo lepiej w polsce znanych. na te rany, oz stworzył krainę ucieczki, schronienie, rodzaj remedium - oby pomagało wszystkim cierpiącym – jest wśród wielu jednak książka wyjątkowa, proza poetycka „to samo morze” (אותו הים), o której mówi – „to moje opus magnum, i chciałbym, żeby pamiętano mnie jako autora tej książki”. będziemy pamiętać, ale też przyjrzymy się esejom i jego walce, bo amos oz nade wszystko jest naszym światłem pokoju.

* i ciekawostka. dlaczego, poza wszelkimi powodami, oz wybrał właśnie to nazwisko? nasz przyjaciel cwika szternfeld, kiedyś objaśnił mi, że z czystej kalkulacji. kiedy ludzie przyjdą do biblioteki - powiedział - by odszukać książki wielkiego pisarza agnona (עגנון), to chcąc nie chcąc, idąc alfabetycznie, obok zauważą książki oza (עוז). w alfabecie hebrajskim oba nazwiska na tę samą literę. tyle cwika. dzisiaj idą szukać oza i widzą obok agnona. nawiasem, oz wybrał nazwisko kilka lat przed decyzją akademii szwedzkiej. (foto: amos oz. © t. korzeniowski)






14 wyświetlenia0 komentarz

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie

o prozie amosa oza, w drugą rocznicę śmierci (2018)

amos oz urodził się i przeżył lat 79 w palestynie, która, gdy miał dziewięć lat, stała się izraelem. “kiedy miałem pięć lat, może dwa, trzy tygodnie po tym, jak pojąłem litery, od razu wziąłem i napis

amos oz – rezolucja onz w 1947

29 listopada 1947 onz przyjmuje rezolucję podziału palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. arabowie tego samego dnia rozpoczęli wojnę, ale żydzi świętowali. tak to opisuje amos oz w "opowieści

© hebrajska kafé projekt | hebrajskakafe@gmail.com

 

563 pne – budda – siddhartha gautama בודהה - סידהארטהה גאוטמה  – inicjator buddyzmu | 100 stary testament תנ"ך – kanon judaizmu | 120 nowy testament ברית החדשה – kanon chrześcijaństwa | 500 talmud תלמוד – komentarz to pięcioksięgu | 1541 wujek – jakub wujek – polski ksiądz, tłumacz biblii | 1700 beszt – światło ogniska - baal szem tow  - israel ben eliezer ישראל בן אליעזר – inicjator chasydyzmu | 1787 kocker rebe – światło prawdy - menachem mendel morgensztern מנחם מנדל מורגנשטרן – rabin w kocku | 1798 mickiewicz – adam mickiewicz – poeta, dramatopisarz polski | 1810 salanter – światło sumienia - israel lipkin misalant ישראל ליפקין מסךנט. inicjator moralno-etycznego ruchu musar | 1810 geiger – światło postępu – awraham geiger, inicjator reformy judaizmu | 1838 chafec chajim – światło słowa - israel meir hakohen ישראל מאיר הכהן - założyciel jeszywy w raduniu, propagator czystej i etycznej mowy |1873 bialik – chaim nachman bialik חיים נחמן ביאליק – poeta hebrajski | 1881 kaplan – światło idei – mordechaj kaplan מרדכי קפלן – inicjator judaizmu rekonstrukcjonistycznego | 1887 agnon światło tory - szmuel josef agnon שמואל יוסף עגנון - pisarz hebrajski | 1904 jeszurun – awot jeszurun אבות ישורון poeta hebrajski | 1910 alterman - natan alterman נתן אלתרמן – poeta i dramatopisarz hebrajski |1924 amichaj – światło lodówki - jehuda amichaj יהודה עמיחי - poeta hebrajski |1928 wine – światło człowieka – sherwin wine - inicjator judaizmu humanistycznego |1938 steinzalc – światło kamienia – adin ewen israel עדין אבן ישראל – rabin. autor wersji talmudu we współczesnym hebrajskim |1939 oz – światło pokoju - amos oz עמוס עוז - pisarz hebrajski i izraelski działacz pokojowy | 1939 einstein – arik einstein אריק איינשטיין – piosenkarz i kompozytor izraelski | 2006 pardes lauder – tu: pięcioksiąg we współczesnym żydowskim przekładzie na język polski.